Pop neden popüler?



Evet zaten herkes dinlemeye başlayınca bu müziğe Pop dendi.. Ama bu onun başarısını açıklamıyor. Tuhaf olan şu ki yüzyıllar boyu her dönemin farklı bir popüler müziği olmuşsada her birinin tarzını yansıtan isimlere sahip olduğunu görüyoruz. Pop müziğin diğer popüler müzikler gibi tarzını yansıtan orjinal bir ismi yok, çünkü orjinal bir içeriği yok. Kliplerdeki gösteriş budalası ve özgüven abidesi halleri düşünürsek tek derdinin popülerlik olduğunu fazlaca belli ettiğinden bu ismi hak ediyor tabi.. Sonuçta müzikal anlamda ortaya yeni bir şey koymamış ve kendinden önceki müziklerden sadece akılda kalıcılığı arttıran basit form özelliklerini almış. Nedir bu özellikler?


1. Sade ve yakalayıcı ritimler. (Genelde bilgisayarda oluşturulmuş kickler ya da alkış benzeri sesler kullanılır)
2. Tonik, Subdominant, Dominant akor gelişimi.. (Bu konu çok daha geniş aslında ama özeti bu)
3. Aşırı kafiyeli ve Aşk&İhanet&Ayrılık konulu atarlı yada duygusal şarkı sözleri. Hatta kafiye bol olsunda ne olduğu önemli değil. (eski pop şarkılarında kaliteli sözlerede rastlamak mümkün elbette)
4. Herhangi enstrüman ile yapılan vokal melodisi tekrarı.. Sikik bir soloyu farklı enstrümanlarla defalarca göze sokarak hatırlanma oranını arttırma.

Pop müziği eksik tarif ettiysem kusura bakmayın, gözlemlerim bu şekilde. En rahatsız edende şu atarlı sözleri olan parçalar.. Muhtemelen birine kızmış oturmuş şarkı yazmış. Alttan vermişler disko ritmini gayet seviyesiz bir mahalle ağzıyla o kişiye laf atıyor. Aslında müziği sözlere dikkat ederek dinlemem genelde ama Pop'ta sözler insanın gözüne sokulduğu için ve odaklanacak bir müzikalite olmadığı için ister istemez sözlere dikkat ediyorsun. Elbette bu söylediklerim daha çok günümüz pop müziği için geçerli. Yoksa Michael Jackson gibi harika pop vokalistlerini ya da kaliteli aranjeye sahip pop parçalarını eleştirmek elbette haddime değil. Fakat günümüzde ünlü olmak için ses çıkarabilmeniz yeterli.

İnsanların çoğu bu müziği severken onlardan bu kadar farklı olduğumu varsaymak istemiyorum bu yüzden aklıma şöyle bir açıklama geldi.. Öncelikle okuduğum bir araştırmaya göre duyduğumuz müziğin bize dopamin salgılatmasını sağlayan mekanizma, beynin müziği tahmin etmeye çalışan bölgesinin onaylanmasına bağlı.. Yani müziğin gidişatını doğru tahmin edemezsek sıkılıyoruz. Düzenli olarak dinlediğimiz ya da maruz kaldığımız müziklere benzer müzikleri dinleyince, beynimiz daha isabetli tahminler yapıyor ve bizi dopaminle ödüllendiriyor. Bizi dopaminle ödüllendiren sürüngen beynimize(amigdala) karşı koymak çok zor çünkü o beynimizin bizi hayatta tutmaktan sorumlu ve kararlarımız üzerinde en güçlü etkiye sahip, en uzun zamandan beri orada olan kısmı. 

Şöyle bir gözlemde bulundum ki, düzenli olarak müzik dinlemeye vakit ayırmayan insanların tanıdık melodiler dışında herhangi müziği dinleyecek sabırları yok. Düzenli vakit ayıranlar ise yeni şeyler keşfetmek zorunda kalıp dinledikleri müzik türü sayısını arttırıyorlar. Tek bir müzisyenin bile tüm eserlerini dinleseler başka müzik türlerine kayan parçalar dinlemiş oluyorlar. Dolayısıyla daha önce hiç dinlemedikleri bir müzik duyduklarında tanıdık melodiler duyma ihtimalleri ve o müzikten zevk alma ihtimalleride artıyor.

Çogu insanın müziğe özel bir vakit ayırmadığını düşünürsek doğal olarak müzik zevkleride orada burada maruz kaldıkları müzikler yönünde gelişiyor olmalı.. Buda pop müziğin hali hazırda ulaştığı kitleyi kar topu etkisiyle büyütüyor olabilir. Bunu şuna benzetiyorum. Genel seçimlerde yüzde on barajı yüzünden reklamı en iyi yapılan 3-4 parti normalde alacağından çok daha fazla oy alıyor. Çünkü insanlar oylarının o meclise bir şekilde girmesini istiyor ve koyun gibi bilinen partilere oy veriyorlar.. Yani aslında Pop'un bilinçli kitleside bu kadar büyük olmayabilir.. Müzik zevkleri gerçekten pop müziğe ait olan insanların şu an popu severek dinleyenlere oranla bir hayli az olduğunu düşünüyorum. Hatta bu oran, birçok din hakkında bilgi sahibi olduktan sonra müslüman olanların tüm müslümanlara oranı gibi birşey olabilir.:) Bunu yalnızca pop müzik için söylemek yanlış elbette. Farklı dönemlerde farklı coğrafyalarda popüler olmuş tüm müzikler için durum böyle olmalı. Dünya haritasını tarih boyu popüler olmuş her müziğe bir renk vererek boyasaydık, belirli tarihlerde belirli yerlerin aynı renk olduğunu görürdük. Tıpkı dinlere göre boyadığımızda olduğu gibi. Yani müzik zevki çoğu insan için maruz kalarak, yakın çevreden alınan birşey.

Öte yandan tarihin hiçbir döneminde günümüzdeki kadar tek tip müzik dinlenmediğini görüyoruz. Sadece 10 yıl öncesiyle karşılaştırdığımızda bile en çok dinlenilen 40 radyo istasyonu en popüler 10 şarkıyı iki kat daha fazla çalar hale gelmiş. Benzer şekilde en popüler 10 şarkıdan elde edilen gelirin müzik endüstrisindeki hacmi 10 yıl öncesine göre %82 artmış durumda.. Toplam gelirin %77'si müzisyenlerin %1'i tarafından kazanılıyor ve bu belkide müzik konusunda en az şey bilen %1. :) Mustafa Ceceli'yi hariç tuttuyorum elbette o baya eğitimli biri diye duymuştum..

Sonuç olarak yeni müzikler dinlemeye en kapalı grubun maruz kaldıkları müziği beğenen insanlar olduğunu söyledim ve istatistiklerde bunu doğruluyor gibi. Teknoloji sayesinde küreselleşen müziğin popüler olanına artık eskisinden çok daha fazla maruz kalıyoruz ve sonuç ortada: diğer müziklerin çok daha az dinlendiği bir dünya. Müzik diyetimizi çeşitlendirdikçe ve müzikal hafızamızdaki repertuarı genişlettikçe yeni müzikleri daha iyi tahmin ediyor ve bu sayede hiç tatmadığımız müziklerdende zevk alabilir hale geliyorsak muhtemelen insanların çoğu bunu yapmadığı için tarih boyunca popüler müzikler(Pop, Rock, Jazz, Rap, Klasik müzik) dahada popüler oldu. Pop ise bunların arasında popülerliği hepsinden fazla önemsemesi ve internetin en yaygın kullanıldığı döneme denk gelmesi sayesinde adına yakışır şekilde dünyayı ele geçirdi ve diğer müzikleri yok olma aşamasına getirdi. Ne diyelim elbet bu günlerde geçer..

Yorumlar